Закрыть
image description
Белорусские деньги. Фото М. Гучека. БЕЛТА
Беларускія грошы. Фота М. Гучака. БЕЛТА
Belarusian money. Photo by M. Gucek. BELTA
image description
Белорусская валютно-фондовая биржа. Фото БЕЛТА
Беларуская валютна-фондавая біржа. Фота БЕЛТА
Belarusian currency and stock exchange. BELTA photo
image description
Денежные знаки Беларуси. Фото М. Гучека. БЕЛТА
Грашовыя знакі Беларусі. Фота М. Гучака. БЕЛТА
Banknotes of Belarus. Photo by M. Gucek. BELTA
image description
Национальный банк Республики Беларусь. Фото БЕЛТА
Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь. Фота БЕЛТА
National Bank of the Republic of Belarus. BELTA photo
image description
Торги на Белорусской валютно-фондовой бирже. Фото Н. Абложей. БЕЛТА
Таргі на Беларускай валютна-фондавай біржы. Фота Н. Аблажэй. БЕЛТА
Trades on the Belarusian currency and stock exchange. Photo by N. Ablozhey. BELTA

Фінансы

Фінансава-крэдытная сістэма Беларусі складаецца з бюджэтнага сегмента, банкаўскай сістэмы, а таксама ўключае фінансавыя сродкі пазабюджэтных фондаў, прадпрыемстваў, устаноў, арганізацый і грамадзян.

На тэрыторыі рэспублікі праводзіцца адзіная бюджэтна-фінансавая, падатковая, грашова-крэдытная, валютная палітыка. Нацыянальнай валютай з'яўляецца беларускі рубель. Функцыю кіравання, планавання і прагназавання ў фінансавай сферы ажыццяўляюць Міністэрства фінансаў, Міністэрства эканомікі, а таксама Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь.

Мэта, задачы і прыярытэтныя кірункі развіцця фінансавага рынку Рэспублікі Беларусь на сярэднетэрміновую перспектыву вызначаны Стратэгіяй развіцця фінансавага рынку Рэспублікі Беларусь да 2020 года, зацверджанай Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь і Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь ад 2017/03/29 г. № 229/6.

Бюджэтная сістэма Рэспублікі Беларусь уключае рэспубліканскі і мясцовыя бюджэты. Даходы бюджэту фармiруюцца за кошт падаткаў, якiя вызначаюцца законам, іншых абавязковых плацяжоў, а таксама іншых паступленняў. Агульнадзяржаўныя расходы ажыццяўляюцца за кошт рэспубліканскага бюджэту ў адпаведнасці з яго расходнай часткай. У адпаведнасці з законам у Рэспубліцы Беларусь могуць стварацца пазабюджэтныя фонды.

Банкаўскі кодэкс Рэспублікі Беларусь забяспечвае поўнае сістэмнае рэгуляванне банкаўскай сферы краіны. На пачатак 2019 г. на тэрыторыі рэспублікі дзейнічалі  24 банкі. Таксама адкрыта 5 прадстаўніцтваў замежных банкаў.

Банкаўская сістэма Беларусі ўяўляе сабой прынятую ў міжнароднай практыцы двухузроўневую сістэму, якая складаецца з цэнтральнага банка – Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь – і камерцыйных банкаў другога ўзроўню.

Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь рэгулюе крэдытныя адносіны, грашовае абарачэнне, вызначае парадак разлікаў і валодае выключным правам эмісіі грошай. З 1992 г. супрацоўнічае з Міжнародным валютным фондам, з 1996 г. уваходзіць у Групу банкаўскіх наглядальнікаў з краін Цэнтральнай і Ўсходняй Еўропы (BSCEE Group)

Самая буйная ўніверсальная фінансава-крэдытная ўстанова краіны, якая ажыццяўляе і якая прапануе сваім кліентам больш чым 100 відаў банкаўскіх паслуг – АСБ Беларусбанк. З'яўляецца членам банкаўскага холдынгу, у склад якога ўваходзіць 15 арганізацый дзяржаўнай і прыватнай форм уласнасці.

Адзін з найбуйнейшых банкаў Беларусі – Белаграпрамбанк. Долі яго ўласнага капіталу і статутнага фонду складаюць 37,8% і 44,1% у сукупнасці па ўсёй банкаўскай сістэме краіны. Выдае каля траціны ўсіх крэдытаў у эканоміку краіны.

Мэтай Банка развіцця Рэспублікі Беларусь з'яўляецца развіццё сістэмы фінансавання дзяржаўных праграм і сацыяльна значных інвестыцыйных праектаў. Яго дзейнасць накіравана на фінансаванне доўгатэрміновых і капіталаёмістых інвестыцыйных праектаў у рамках рэалізацыі дзяржаўных праграм і мерапрыемстваў; аказанне падтрымкі суб'ектам малога і сярэдняга прадпрымальніцтва праз забеспячэнне спецыяльных крэдытных прадуктаў; прадастаўленне льготных экспартных крэдытаў для падтрымкі буйных (звыш 1 млн даляраў ЗША) праектаў айчынных прадпрыемстваў-экспарцёраў. Банку развіцця прадастаўлена выключнае права выступаць у якасці банка-агента ўрада па абслугоўванні і пагашэнні знешніх дзяржаўных пазык.

На развіццё рынку працэсінгавых паслуг быў створаны Банкаўскі працэсінгавы цэнтр. Галоўная мэта яго дзейнасці – шырокае ўкараненне безнаяўных разлікаў з выкарыстаннем банкаўскіх плацёжных картак і развіццё інфраструктуры абслугоўвання трымальнікаў картак.

Беларуская валютна-фондавая біржа займаецца арганізацыяй таргоў, клірынгавай і дэпазітарнай дзейнасцю, арганізацыяй сістэмы электроннага дакументазвароту, а таксама аказаннем інфармацыйных паслуг.

Місіяй Агенцтва па гарантаванай кампенсацыі банкаўскіх укладаў фізічных асоб з'яўляецца забеспячэнне гарантаванага кампенсавання грашовых сродкаў у беларускіх рублях і замежнай валюце, размешчаных фізічнымі асобамі на рахунках і (або) ва ўклады (дэпазіты) у банках і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацыях, прынятых на ўлік у агенцтве.

Вызначальным дакументам для інавацыйных падыходаў ў банкаўскай сферы, з'яўляецца Стратэгія развіцця лічбавага банкінгу ў Рэспубліцы Беларусь на 2016–2020 гады, якая адпавядае доўгатэрміновым задачам эканамічнага развіцця краіны і банкаўскай сістэмы. Актыўна, з улікам сусветных тэндэнцый развіваецца рынак электронных грошай: з 9 лістапада 2004 г. у рэспубліцы дзейнічае першая беларуская сістэма «Электронныя грошы», прызначаная для ажыццяўлення плацяжоў у Інтэрнэце і з дапамогай SMS-паведамленняў. У цяперашні час выпуск у абарачэнне электронных грошай у краіне ажыццяўляюць восем банкаў.

Рэалізацыя на банкаўскім рынку інавацый, накіраваных на паскарэнне лічбавай трансфармацыі банкаўскага абслугоўвання і плацёжнай сістэмы дазволіць стымуляваць успрымальнасць нацыянальнай эканомікі да глабальных працэсаў цыфравізацыі і задзейнічае нявыкарыстаны патэнцыял эканамічнага росту.

Развіццю эфектыўнага бізнес-асяроддзя і паскарэнню абарачальнасці грашовых сродкаў будзе садзейнічаць стварэнне інавацыйных сістэм разлікаў. Разглядаецца магчымасць укаранення сістэмы імгненных плацяжоў, якая забяспечвае залічэнне грашовых сродкаў атрымальніку онлайн ў рэжыме 24/7. Стварэнне аўтаматызаванай інфармацыйнай сістэмы забяспечыць у рэжыме анлайн узаемадзеянне паміж яе ўдзельнікамі па выкананні абавязацельстваў плацельшчыкаў.

Адным з прыярытэтных кірункаў развіцця лічбавага фінансавага рынку з'яўляецца ўкараненне банкамі інавацыйных праграмна-тэхнічных рашэнняў у фінансавай сферы на базе адкрытых інтэрфейсаў праграміравання прыкладанняў (Application Programming Interface, API).

Завяршаецца падрыхтоўчы этап укаранення міжбанкаўскай сістэмы ідэнтыфікацыі (МСІ), якая стварае адзіную банкаўскую і фінансавую прастору на рынку рознічных банкаўскіх паслуг. У МСІ ўжо загружана больш за 6 млн запісаў аб кліентах банкаў, з іх больш за 4 млн могуць ажыццявіць самастойную рэгістрацыю з выкарыстаннем мабільных тэлефонаў.

У краіне развіваюцца бескантактавыя тэхналогіі і плацёжныя сэрвісы, заснаваныя на сучасных інавацыйных рашэннях. Нацыянальны банк зацікаўлены ў рабоце міжнародных плацёжных сістэм па больш хуткаму ўкараненню і шырокаму прымяненню на беларускім рынку мабільных плацёжных сэрвісаў, заснаваных на тэхналогіі такенізацыі. У бліжэйшы час плануецца запуск плацёжных сэрвісаў Samsung Pay, Apple Pay і Android Pay, якія дазваляюць ажыццяўляць плацяжы з выкарыстаннем мабільных прылад.

Шырокія магчымасці для банкаў адкрывае створаная Нацыянальным банкам інфармацыйная сістэма з выкарыстаннем тэхналогіі Blockchain. У адпаведнасці з пастановай Праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь ад 11 ліпеня 2017 г. № 279 у практычнай дзейнасці банкі змогуць выкарыстоўваць Blockchain для перадачы інфармацыі аб выдадзеных банкаўскіх гарантыях і пры рабоце на рынку каштоўных папер. Новы механізм вядзення рэестраў банкаўскіх гарантый будзе садзейнічаць забеспячэнню ўзаемнага доступу суб'ектаў гаспадарання дзяржаў – членаў Еўразійскага эканамічнага саюза (ЕАЭС) да працэдур дзяржаўных закупак тавараў (работ, паслуг). Улічваючы рост цікавасці грамадзян і суб'ектаў гаспадарання Беларусі да крыптавалют, Нацыянальны банк праводзіць вывучэнне і актыўны маніторынг адпаведнага вопыту сусветных фінансавых інстытутаў, рэгулятараў і тэхналагічных кампаній.

Плацёжная сістэма "Белкарт" забяспечвае трымальнікам банкаўскіх плацёжных картак, прадпрыемствам гандлю і сэрвісу, банкам доступ да бяспечнай і хуткай сістэмы электронных плацяжоў на ўсёй тэрыторыі Рэспублікі Беларусь. Устаноўленыя правілы і працэдуры плацёжнай сістэмы з'яўляюцца асновай для ажыццяўлення эмісіі, эквайрынгу, працэсінгу, а таксама правядзення разлікаў па аперацыях з выкарыстаннем картак "Белкарт". Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 29 снежня 2016 г. № 1102 "Аб крэдытаванні дзяржаўных праграм і мерапрыемстваў у 2019 годзе" вызначае напрамкі і ліміты дырэктыўнага крэдытавання дзяржаўных праграм і мерапрыемстваў банкамі і ААТ «Банк развіцця Рэспублікі Беларусь»

Спасылкі на інтэрнэт-рэсурсы

Абсалютбанк

Агенцтва па гарантаваным пакрыцці банкаўскіх укладаў фізічных асоб

Альфа–Банк

Асацыяцыя беларускіх банкаў 

Банк гандлёвы капітал

Банк Дабрабыт

Банк развіцця

Банк «Рашэнне» 

Белаграпрамбанк

Беларусбанк

Беларускi народны банк 

БелВЭБ

Белгазпрамбанк 

Белінвестбанк

БПС Ашчадны банк

БТА Банк

ВТБ

МТБанк

Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь

Парытэтбанк

Прыорбанк 

РРБ

Статусбанк

Tэхнабанк

Франсабанк

BSB Bank

EasyPay 

Idea Bank

Zepter Bank